Ինքնագնահատականը ինքդ քեզ գովելու կամ ուրիշներին վերևից նայելու մասին չէ։ Ինքնագնահատականը այն վերաբերմունքն է, որը դու ցուցաբերում ես ինքդ քո հանդեպ։
Մոռացիր երկար-բարակ խոսքերն ու բարդ տերմինները։ Ինքնագնահատականը քո իրական ներքին աշխարհն է՝ այն, ինչը չես կարող ծածկել շպարով, հաջողությամբ կամ ուրիշների հավանությամբ։
Եթե ինքնագնահատականը ցածր է, դու հաճախ ապրում ես «գոյատևման ռեժիմով»` անհանգստանում ես, նախանձում, դժվարությամբ որոշումներ ընդունում, հանդուրժում քո հանդեպ վատ վերաբերմունքը և երբեմն ինքդ խանգարում քո հաջողություններին։
Այս ուղեցույցը կախարդական հաբ չէ։ Այն վերածրագրավորման սկիզբ է։ Տարիներով արմատացած փորձը փոխելու համար անհրաժեշտ է ժամանակ, կանոնավորություն և փոքր ու գիտակցված քայլեր։
Քո գլխավոր թշնամին հաճախ այն ձայնն է, որը գլխումդ կրկնում է՝
«Դու էլի ձախողեցիր» ․․․ «Նա այնքան լավն է, իսկ դու՝ ոչ» ․․․
2–3 օր պարզապես գրի առ քո մտքերը բառացի՝ առանց դրանց գնահատական տալու։ Նպատակը բացասական ինքնախոսակցությունը ենթագիտակցությունից դուրս բերելն է և տեսնելը, թե իրականում ինչ ես ասում քեզ։
Ցածր ինքնագնահատականը ստիպում է, որ զգացմունքները որոշեն քո արժեքը։
«Ես ինձ անհաջողակ եմ զգում» միտքը հաճախ վերածվում է «Ես իրականում անհաջողակ եմ» համոզմունքի։
Նման մտքի պահին կանգ առ։ Թուղթը բաժանիր երկու սյունակի կամ օգտագործիր հեռախոսի նոթատետրը։ Գրի առ փաստը ու քո մեկնաբանությունը։ Հիշիր՝ փաստը մի բան է, քո գնահատականը՝ լրիվ ուրիշ։ Մեկ սխալը չի որոշում, թե դու ով ես։
«Ես ուշացա հանդիպումից»։
«Քննությունը ձախողեցի»։
«Նա ինձ մերժեց»։
«Ես անպատասխանատու եմ»։
«Ես հիմար եմ»։
«Ես գրավիչ չեմ»։
Ցածր ինքնագնահատական ունեցող ուղեղը վատ փաստաբանի նման հավաքում է միայն քո դեմ ապացույցները։ Քո խնդիրը ավելի օբյեկտիվ դառնալն է և տեսնելը, թե ինչ ձեռքբերումներ ունես արդեն։
Ամեն երեկո գրի առ երեք բան, որ քեզ մոտ ստացվել է։ Ժամանակի ընթացքում թղթի վրա կտեսնես ոչ միայն քո կարողությունները, այլ նաև առաջընթացդ։ Դրանք կարող են լինել ամենափոքրիկ քայլերը՝ ցանկացած բան, օրինակ՝
Եթե բոլորին ասում ես «այո»՝ վախենալով մերժել, քեզ հաղորդում ես՝
«Ուրիշների շահերն իմ հարմարավետությունից կարևոր են»։ Սա սպանում է ինքնագնահատականը։
Սկսիր փոքր քայլերից։ Հաջորդ անգամ ավտոմատ «այո»-ի փոխարեն ժամանակ վերցրու մտածելու համար։ Եթե չգիտես ինչպես մերժել, կարող ես օգտագործել ներքևում նշված տարբերակները։
Դու պարտավոր չես արդարանալ։ Քո ժամանակն ու էներգիան արժեք ունեն։
Դու հաճախ քո ներքին խնդիրները համեմատում ես ուրիշների արտաքին պատկերի հետ։ Սոցիալական ցանցերը հատկապես ստեղծում են մի իրականություն, որը ամբողջական չէ։
Գիտակցաբար սահմանափակիր սոցիալական ցանցերում անցկացրած ժամանակը։ Երբ քեզ բռնում ես համեմատելու մտքի վրա, հարցրու․ «Այս համեմատությունն ինչպե՞ս է օգնում ինձ ավելի լավը դառնալ»։ Եթե պատասխանը «ոչ մի կերպ» է, դա սովորություն է, որից պետք է ազատվել։
Եթե սովոր ես անընդհատ հարցնել՝ «ի՞նչ ես կարծում», «ի՞նչ անեմ», հնարավոր է՝ թուլացել է քո ներքին կայունության զգացողությունը կամ կտրվել ես սեփական ցանկություններից։
Ընդունիր որոշումներդ ինքնուրույն և իրականացրու մինչև վերջ։ Յուրաքանչյուր նման քայլ մարզում է քո վստահության մկանը։ Սկսիր փոքր որոշումներից, օրինակ՝
Այս ծրագրում խորը աշխատանք է տարվելու ոչ միայն քո ինքնագնահատականի, այլ նաև ինքնընկալման և ներքին հենարանի կառուցման համար։